Nieuwe mogelijkheden in het intellectueel eigendomsrecht

Onlangs is de rechtsbescherming terzake inbreuk van intellectuele eigendomsrechten (merkrecht, modelrecht, handelsnaamwet) uitgebreid. Op basis van een Europese richtlijn is het recht geharmoniseerd teneinde inbreuk op intellectuele eigendomsrechtnamen, grootschalige namaak en piraterij effectiever te kunnen bestrijden. De wetsartikelen geven degene tegen wie de inbreuk wordt gepleegd een aantal effectief en aangepaste middelen om tegen deze inbreuk op te treden, zoals het opeisen en het vorderen van afgifte van bewijsmateriaal dat in het bezit is van de inbreukmaker. Daarnaast zijn er nieuwe mogelijkheden zoals het zogenaamde conservatoir (bewarend) bewijsbeslag, gedetailleerde beschrijving en monsterneming van vermoedelijke inbreukmakende roerende zaken. En tenslotte de vordering ex parte.

Anders dan bijvoorbeeld in Duitsland kan in Nederland, voorafgaand aan een procedure beslag worden gelegd op bepaalde zaken. De hieronder genoemde beslagen gelden specifiek in zaken van intellectueel eigendom. Alvorens voormelde beslagmaatregelen worden genomen wordt de andere partij niet gehoord. Wel kan de rechter aan zijn toestemming om een dergelijke maatregel te nemen de voorwaarde van zekerheidsstelling verbinden.

Van bewijsbeslag is sprake indien goederen waarmee inbreuk wordt gemaakt, in beslag worden genomen om deze overtreding nadien te kunnen bewijzen. Overigens kan bijvoorbeeld een merkrechthebbende voorafgaand aan een procedure beslag leggen op alle inbreuk makende producten en de middelen waarmee deze producten worden gemaakt. Deze mogelijkheid bestond al voor het invoeren van de nieuwe artikelen.
Bewijsbeslag is eigenlijk iets anders omdat hetgeen in beslag wordt genomen slechts bewaard wordt om als bewijs in een daarop volgende gerechtelijke procedure te dienen.

Daarnaast bevat de wetgeving de mogelijkheid tot beschrijving van de zaken of het vastleggen van de zaken op beeld of geluid materiaal waarmee inbreuk wordt gemaakt. Een andere mogelijkheid is monsterneming. Bij een grote hoeveelheid kan als bewijs een gedeelte worden meegenomen en in gerechtelijke bewaring worden geplaatst, zodat het verder ook tot bewijs kan dienen in een vervolgens te voeren procedure tegen de inbreukmaker.

Geheel nieuw is ook de voorziening ex parte. Dat wil zeggen dat in zeer spoedeisende zaken de rechter op verzoek van de merkhouder of de auteursgerechtigde onmiddellijk een beslissing kan nemen in de vorm van een verbod, zonder de wederpartij te horen. Het betreft in de regel een verbod om bepaalde inbreukmakende goederen in het verkeer te brengen. De rechter kan bij toewijzing van het verzoek zekerheidstelling verlangen en de vermeende inbreukmaker kan nadien vorderen dat de voorzieningenrechter die de beschikking heeft gegeven de beschikking herziet. Na het geven van een beslissing kan dus wijziging van de beschikking worden gevraagd. En verder moeten de proceskosten in dergelijke procedures volledig worden vergoed. Met name dit laatste is in de praktijk van groot belang. Immers in gerechtelijke procedures die in Nederland worden gevoerd worden de proceskostenveroordeling doorgaans slechts deels vergoed.

R.J. Leijssen